In gesprek met Harm Leenders van Peutz

Waarom brand-, rook- én duurzaamheidstesten samen het verschil maken

Brand- en rookveiligheid begint niet bij een vinkje achter een norm. Het begint bij de vraag wat er in de praktijk gebeurt als het misgaat. Bij Alprokon is dat uitgangspunt al jaren leidend. Daarom laten wij onze oplossingen niet alleen testen op brand- en rookwerendheid, maar kijken we tegenwoordig ook nadrukkelijk naar duurzaamheid: blijft een deur doen wat hij moet doen, ook na intensief gebruik?

Voor dit artikel spraken we met Harm Leenders, Hoofd Laboratorium voor Brandveiligheid bij Peutz. Als onafhankelijk laboratorium beproeft Peutz al jaren onze deursets. Niet om te bevestigen wat we al denken te weten, maar om zichtbaar te maken waar het écht om draait: de details.

De norm is het startpunt, niet het eindpunt

Brandwerendheid is in Europa strak gereguleerd. Eisen komen voort uit het Bbl (Besluit bouwwerken leefomgeving) en zijn gebaseerd op een afgesproken beschermingsniveau. Welke brandwerendheid in minuten wordt gevraagd, hangt af van de functie van de ruimte, de situatie en de opbouw van het bouwwerk. In de praktijk zien we vaak dat bij bestaande bouw snel teruggeschaald wordt naar 20 minuten, terwijl in nieuwbouw 30 of 60 minuten wordt toegepast. Welke waarde precies geldt, is afhankelijk van verschillende factoren.^[1]

“Die tijdseisen zijn uiteindelijk een politieke keuze en bepalen het beschermingsniveau van de gebruiker in een gebouw,” legt Harm uit. “Net zoals ook de maximumsnelheid in het verkeer een veiligheidskeuze is. De testmethode zelf is overal in Europa gelijk. En dat is belangrijk, want een test die bij ons wordt uitgevoerd, is ook Europees geldig.”

Maar hier zit meteen een nuance die in de praktijk vaak wordt onderschat: 59 minuten en 59 seconden is géén 60 minuten. De test is dan niet geslaagd. Brandveiligheid laat weinig ruimte voor interpretatie.

Rook: minstens zo bepalend als vuur

Sinds 2021 is rookwerendheid verplicht voor nieuwbouw. Een belangrijke stap vooruit, omdat rook bij brand een groot risico vormt voor mensen: het is schadelijk om in te ademen en belemmert het zicht en het veilig kunnen gebruiken van vluchtroutes.

Een brandwerende deur die niet goed afdicht, kan alsnog zorgen voor rookverspreiding. Daarom worden rookwerende prestaties afzonderlijk beoordeeld, volgens de Europees geldende richtlijnen S_a en S₂₀₀.

S_a heeft betrekking op rookwerendheid bij omgevingstemperatuur (koude rook). S₂₀₀ beschrijft rookwerendheid bij verhoogde temperaturen (warme rook), zoals die kan optreden bij brand. Welke classificatie moet worden toegepast, hangt af van het type gebouw en het gebruik ervan.

Juist bij warme rook spelen vervorming, drukopbouw en detaillering een grote rol. Kleine toleranties kunnen dan grote gevolgen hebben.

Drie testen, één samenhangend verhaal

Voor brand- en rookveiligheid worden in de praktijk drie situaties beproefd:

• (Beginnende) brand op grotere afstand van de scheiding: rookverspreiding bij lage temperaturen (S_a);
• Ontwikkelende brand: rook onder verhoogde temperatuur en druk (S₂₀₀);
• Post-flashover: volledige brandbelasting in de oven.

Die volgorde is logisch. Eerst moet veilig vluchten mogelijk zijn, daarna gaat het om het voorkomen van verdere branduitbreiding. Beperken van schade en behoud van het gebouw is uiteraard voor de eigenaar, gebruiker en verzekeraar van groot belang, maar geen directe wettelijke eis.

Voor Alprokon is dit geen theoretisch onderscheid. Wij laten deze testen bewust in samenhang uitvoeren, zodat zichtbaar wordt hoe onderdelen elkaar beïnvloeden. Dáár zit de essentie van aantoonbaarheid.

Waarom wij altijd complete systemen testen

We krijgen regelmatig de vraag: maar Alprokon maakt toch geen deuren?
Dat klopt. Wij ontwikkelen en produceren onder andere deurnaalden en aanverwante producten, maar juist daarom testen wij nooit een los onderdeel.

Zoals Harm Leenders van Peutz benadrukt:
“Een deurnaald functioneert nooit op zichzelf. Het gedrag van het deurblad – bijvoorbeeld vervorming door warmte – heeft directe invloed op de rook- en brandprestatie.”

Daarom laten wij onze oplossingen altijd beproeven als complete deurset: deurblad, kozijn en deurnaald samen. Sterker nog: we testen onze deurnaalden bewust in combinatie met verschillende typen deuren en materialen. De test- en classificatienormen hanteren eveneens deze benadering en omschrijven het testen van systemen om de onderlinge beinvloeding mee te nemen in de beoordeling. De normen spreken ook over ‘’doorsets’’, in het Nederlands vertaald deur- kozijncombinaties.

Door die variatie op te zoeken, krijgen we inzicht in waar combinaties robuust zijn – en waar detaillering extra aandacht vraagt. Zo ontstaat geen theoretische prestatie, maar aantoonbare veiligheid in de praktijk.

Duurzaamheid: als de deur niet sluit, faalt alles

Brand- en rookwerendheid verliezen hun waarde als een deur na verloop van tijd niet meer goed sluit. Daarom laten wij ook duurzaamheid van de zelfsluitendheid uitvoeren, hoewel hier in Nederland (nog) geen wettelijke eis voor bestaat.

Met behulp van een robotarm wordt een deur tot wel 200.000 keer geopend en gesloten. Niet om te testen of hij mooi blijft, maar vooral of hij functioneel blijft.

“Als een deur niet meer in het dagslot valt,” zegt Harm, “is hij sowieso niet meer rookwerend. Het is ook maar de vraag of de brandwerendheid nog gewaarborgd is, zo simpel is het.”

In sommige landen, zoals Duitsland, is deze test al verplicht. In Nederland nog niet. Toch kiezen wij bewust voor deze extra stap, omdat aantoonbaarheid verder gaat dan wat vandaag wordt geëist. Binnen het Europese classificatiesysteem is de 200.000 keer te herkennen als C5. Dus bijvoorbeeld een EW 30-S₂₀₀-C5 deur is brandwerend, rookwerend, zelfsluitend en die zelfsluitendheid is ook nog eens op duurzaamheid beproefd!

Leren van testen, ook als het misgaat

Niet elke test slaagt in één keer. En dat zien wij niet als falen, maar als mogelijkheid om waardevolle informatie te verzamelen. Dankzij ovencamera’s, drukmetingen en aanvullende analyses kan Peutz exact zien waar een prestatie tekortschiet.

“Wij merken dat sommige producenten vooral een certificaat willen omdat het bevoegd gezag of een adviesbureau dat eist. Het bezoek aan het brandlab wordt gezien als een belemmering en niet als een kans. Bij Alprokon zien we juist de bereidheid om te leren en dat betekent dat een test die het niet haalt, ook een goede en belangrijke test kan zijn. Dan komen ze terug met een aangepast product, en wordt die kennis weer meegenomen naar volgende toepassingen,” zegt Harm.

Zo leveren testen niet alleen zekerheid voor nieuwe oplossingen, maar ook inzichten voor producten die al langer in de markt zijn.

Aantoonbaarheid zit in samenhang

Brand-, rook- en duurzaamheidstesten vormen samen één verhaal. Geen losse vinkjes, maar een samenhangend geheel waarin details het verschil maken.

Voor ons bij Alprokon is dat precies waar aantoonbare veiligheid begint: niet bij aannames, maar bij bewezen prestaties. Want uiteindelijk zit veiligheid niet in grote claims, maar in de kleinste details.

Alprokon. Elke ruimte veilig.

^[1] Voor renovaties en verbouwingen geldt een lager beschermingsniveau, doorgaans minimaal 20 minuten. In de praktijk is het niet altijd mogelijk om bestaande deuren in alle varianten even uitgebreid te testen als nieuwe oplossingen. Tegelijkertijd speelt hergebruik een steeds belangrijkere rol vanuit duurzaamheidsperspectief. Vanuit die gedachte ontwikkelde Alprokon een renovatieset voor bestaande deuren.